On djeu wice on va vraiymint so l' Lune — et wice on sôte cwate côps pus hôt

I gn a-t-i on djeu wice on va vraiymint so l' Lune ?

Bråmint di djeus ont on nivea « Lune » : ene cåte a pårt padrî on ecran di tchèrdjaedje, on décor pinturé, ene roquete d' arcade k' on lance d' on clitche. Openworld fêt d' ôte manîre. C' est on djeu voxel a såvlon so ene tote etîre planete ronde — va tot droet et ti rivens å pont di ti dèpårt — dizo on vraiy cir, avou ses fazes di Lune et ses èclipses, disk' å Solea, en passant pa l' Lune et les planetes. So Mac (natif Apple Silicon), Windows et Linux.

L' Lune di ti cir n' est nén ene imådje. Èle toûne otoû di ti Tere : li djeu calkeûle si plaece dispoy s' orbite, don èle si live, si coûtche, crèh, disrèh, et passe on côp d' on côp dvant l' Solea (li guide des èclipses esplike poqwè). Et ç' minme Lune est on monde a pårt etîre, di 273 km di rayon, avou si sol enregistré come cene di l' Tere. Ti pous marcher dissus.

• En roquete : l' vraiye manîre. Cénk sôres di pîces, di vraiys ergols, ene vraiye mècanike orbitåle — et on pilote otomatike ki fêt tote li mission ene fîye l' moteur aloumé. Tot est dins l' guide po bâtî ene roquete.
• En môde spectre (/gamemode spectre), po on simpe côp d' ouy : monte pa-d' la a pô près 1 km, li sol lèye li plaece a l' èspâce et ti pous fouyî tot droet viè l' Lune, a cwékes segondes a plinne vitesse. Nole fisike, nou atèrixhaedje : ene vizite di touriste.

De l' plaece di lancemint a l' èspâce : l' cir dvént noer

Aloume l' moteur avou Espace et l' pilote otomatike prind li mwin : i monte tot droet, s' clinêye dins s' tour, coupe l' moteur, fouye disk' å hôt di s' courbe et pouxh di costé disk' a ç' ki les ostîs afichèt « En orbite ! ». L' êr si rarèfèye a mezure ki ti montes — i s' arèsté tot a fêt a 80 km — et l' blu vire å noer, avou des steles ki n' bodjèt nén.

Rwaite en bas : li sol en voxels a lèyî li place a l' planete pindowe, l' vraiye carte di ti monde dessinêye dispoy si grinne — oceyans, dèsêrts, calotes di glace, tchinnes di montagnes — et ti l' vèyes s' aronditchî. C' est l' planete ronde so lekéle ti marches, vèyowe di dfoû po l' prumî côp.

L' voyaedje : des eures di vol, cwékes munutes po twè

1. 1

   Orbite d' atinte

   L' roquete toûne otoû di l' Tere tant ki l' planificateû calkeûle l' moumint egzact do dèpårt.

2. 2

   Poussêye : cap so l' Lune

   L' moteur s' ralome et ti mete so ene trajèctwere ki rijoint l' Lune.

3. 3

   Croiséye

   Des eures di vraiy vol, aceleréyes en munutes : l' tins s' acelere tot seu, disk' a 10 000 côps, et seulmint po ti roquete — l' monde gåde s' ôrloje.

4. 4

   Capteré en orbite lunêre

   Ene dierinne poussêye padrî l' Lune et ti toûnes otoû d' èle.

5. 5

   Atèrixhaedje so l' Lune

   Djambes foû, moteur å ralenti, contact dizo 3 m/s. Bénvinou so l' Lune.

Disk' a wice sôt-on so l' Lune ?

Dins l' rèyalité, l' gravité di l' Lune vaut 1,62 m/s², shijh côps mwins ki les 9,81 di l' Tere. Si rén d' ôte n' intère e djeu, on sôt monte a pô près shijh côps pus hôt. C' est l' rèsponse des lives di fisike.

Openworld riprind egzactemint ces valeurs : 0,165 g so l' Lune. Ti sôt pårt a l' minme vitesse partout, et l' djeu gåde l' minme lédjîre frinaedje so tos les mondes — c' est çoula ki fêt k' on sôt ristêye ti sôt. Calkeûlé pas a pas, ça done : 1,25 m et 0,6 s e l' êr so Tere, a pô près 5 m et 2,8 s so l' Lune. Cwate côps pus hôt, quasi cénk côps pus londjin. Assez po monter so on réservwår di roquete ou passer on pitit cratere d' on sôt.

Clitche : on novea sôt

Li fwèbe gravité, çou k' ça candje ?

• Les tchûtes fèyèt bråmint mwins må. Les dèdjåts vinèt di l' enèrdjîye di l' tchûte, et ç' enèrdjîye shût l' gravité : toumer so l' Lune fêt a pô près ossi må k' ene tchûte shijh côps pus coûte so Tere.
• Ti ristès pus lontins e l' êr. Quasi treus segondes pa sôt : l' tins di vizer l' bwérd d' on cratere.
• Tot coste mwins tchêr a lèver. Dispoy l' sol lunêre, si mete en orbite dimande a pô près 1 km/s di delta-v, conte 5 km/s po on aler-rivenu en orbite dispoy l' Tere.
• Nou êr å tot. Djamåy di metéyo — ni plouve, ni nive, ni broûlård — et on cir ki ristêye noer minme a mêdi.

Cwè c' est ki i gn a la-hôt ?

L' Lune a si prôpe djènèråcion di terin, diferinte di cene del Tere : on dèsert poussiereus di mers scuwes et di régolite pale, des hôtes teres rotcheuses et des labirinthes di canyons strwèts, et des crateres di totes grandeurs. Dins les pus grands, des mondes etîrs — forèts d' årdjint, djårdins lujants, bosketeas di cristå, tchamps et rivières di glace — åd-dzeur des sales wice s' drouve l' fond des crateres, a 22–50 m dizo tere.

Et èle a des rèssoûces ki l' Tere n' a nén. Tchaeke Lune compte pus d' ene cintinne di djîsemints djeants : do minerai d' hélium 3, di l' ilménite et do titane dins les mers scuwes, do fiér météorike dins les crateres, di l' bauxite dins les hôtes teres, do cwivre dins les labirinthes, do cwartz dins les bosketeas di cristå, do fiér et des djimes quasi paurtot, et di l' glace lunåre ås pôles. On djîsemint, c' est on cwèrps di minerai di 40 a 120 m di lådje, avou des blocs di minerai ki sôrtèt di tere åd-dzeur di s' keûr. Å Fornê, l' ilménite done do titane, l' fiér météorike di l' acî sins cåbon et l' roche des hôtes teres di l' aluminiom ; l' usene a gaz fêt di l' glace lunåre di l' oxidjene et di l' hydrodjene liquides.

L' Tere vèyowe di l' Lune

Grande, blouwe et parfètemint sins bodjî. L' Lune mostere todi l' minme face a l' Tere : dispoy l' face vèyåve, l' Tere ni si live ni s' coûtche, èle ristêye å minme plaece di l' cir tant ki l' Solea l' traviêrse. On djoû lunêre dure a pô près doze eures di tins rèyel (on djoû so Tere, vint-cénk munutes).

Çou ki bodje, c' est si faze, å contrêre di cene di l' Lune. Cwand l' Solea est hôt å-dzeur di ti basse lunêre, l' Tere n' est k' on fin crwèssant ; a mènut lunêre èle est plinne, et si blouwe loumîre est l' seule ki eclaire l' sol. Et cwand l' Tere passe dvant l' Solea, ti vèyes ene èclipse dispoy l' Lune.

L' matin so l' Lune
On cir noer a mêdiNou êr po spårdje l' loumîre : les steles ni s' èstindèt djamåy.

Lève les ouys
L' Tere ni bodje nénL' Lune lî mostere todi l' minme face : èle ristêye å minme plaece tot l' djoû.

Mènut lunêre
Plinne TereSeule si blouwe loumîre eclaire l' sol. Doze eures pus târd, li Solea rivént.

Pout-on bâtî ene basse so l' Lune ?

Oyi, ti pous fouyî et bâtî la-hôt, et l' Lune gåde tot çou ki ti candjes, come l' Tere. Li pus deur, c' est d' apwarter les matêriåx. C' est l' rôle do module cargo di l' roquete : ene sote di 36 cases ki vole avou twè (deus modules : 72 cases), s' drouve so l' Lune et ristêye wice l' roquete s' atère. Ene pile plinne pèse 50 kg çou k' èle contégne, et l' ecran di l' roquete ti dit çou ki ti cargaison coste en carburant divant di pårti.

Gåde å tièsse ki c' est ene alfa : ene bâse ki vik des rèssoûces di l' Lune — ses carburants, s' aluminiom, ses boclîs di tchaleur — est possibe, mins les usenes sont pinsêyes po l' Tere d' abôrd.

Kimint rivenir so l' Tere ?

Monte a bwérd, tchoezih Rivni so Tere et aloume li moteur. Dispu l' sol lunåre, li rivni coste a pô près 3,4 km/s. Li pilote otomatike decole, pouce viè l' Tere, passe a 100 km åd-dzeur d' lèye, frine d' abôrd so ene orbite basse (arivér tot droet a 4,4 km/s broûlereut l' cône di nez), adon rintere li nez d' vant et si pôze droet près di si pas di tir, come on lanceû rèutilisåbe. Ti pous ossi tchoezi n' importe kén pont d' atérissaedje so l' cåte.

On avertihmint divant di pårti : tchoke deus côps so F e vol ti fêt sôter foû di l' roquete, ki est piêrdowe. Dins l' èspâce, en Survîe, c' est mortél. Ene fîye rivenu dins l' êr di l' Tere, sôter avou on paraglisseû so l' dos, c' est ene ôte istwere : vèy l' guide di l' wingsuit, do parachute et do paraglisseû.

Et Mars ?

Nén co. Li sistinme solêre est dècrît dins l' fitchî di carte do monde, prévu po acuvî d' ôtes astres — Mars est å programe — mins oûdjoûrdu, l' Tere et l' Lune sont les deus mondes wice on pout marcher.