Dins ç' pådje chal
Come marchèt les signås ?
On signå est on nombe di 0 a 255, poirtè pa on fin cåble di signå, ene fibe optike ou pa radio. Il compte come aloumé a pårti di 128. Les compozants lodjikes rispondèt 255 ou 0, et chaeke radjoute on toûr di 50 ms (cåbles, djonctions et répéteus n' end radjoutèt nou) : on vèt on signå voyadjî dins on montaedje. Signås et corant sont deus tchoses diferintes : l' cåble di signå ni poite ki di l' enformåcion, tandis ki lampes et moteurs vôlèt on cåble di puxhance (életricité). Les compozants lodjikes n' ont nén dandjî di cåble di puxhance : l' cåble di signå ki les alimente astchèt. Ene intrêye disraloyeye vaut 0.
Cwè fêt chaeke compozant lodjike ?
| Compozant | Çou k' i fêt |
|---|---|
| Ritård | Rind çou k' il a riçû i gn a N toûrs : di 0,05 s a 30 s (0,5 s pa dèfaut). |
| Porte lodjike | ET, OU ou NON, bit a bit so les 8 bits. NON done 255 moens A. |
| Ampli-op | A + B (plafonê a 255), A - B (plantcher 0), A x B / C (C disraloyeye = 255, on pocintaedje), A > B, A = B. |
| Mémwere | Å front montant di s' intrêye Scrijhaedje, copeye s' intrêye Valeur et l' gåde (0 å dèpårt). |
| Acoupleû optike | 8 canåls di comande d' on costé, ene fibe di l' ôte. En låzer i-st evoye, en fotocèlule i lét. 5 W so on ptit cåble èlectrike. |
| Panea d' afitchaedje | Ene plake di meur a 4 intrêyes ; {1} a {4} dins s' tecse mostrèt les valeurs vikantes. 1 W so on ptit cåble èlectrike. |
| Enterupteu, boton | L' enterupteu evoye ene valeur å tchoice (0 a 255, 255 pa dèfaut) ; l' boton d'moere apuyî 1 segonde. |
Li môde di chaeke compozant (sôre di porte, ritård, opéråcion di l' ampli-op) si règle so si fitche et est gravé so si modèle : on lét on circuit en l' wayant. Chaeke compozant si fabrike : l' acoupleû vout ene lentile, l' porte do silicium et des contacts d' or.
Compozants lodjikes
Come fé rèagi ene machine å monde ?
- Detecteu di prézince : mète 255 so si cåble di signå tant k' on djouweu ou ene creature est dvant lu, a 1 a 8 m (4 pa dèfaut), et l' ténéve 3 s pa dèfaut après l' dpårt do dérin. 3 W so on ptit cåble èlectrike.
- Detecteu di nivea : colé a ene citèrne, il done si rimplihaedje di 0 a 255. 3 W.
- Detecteu di bouxhon : 255 tant ki l' terin otoû est tchèrdjî et stâbe. 5 W.
- Relais et gradateu : on relai èlectrike sièrre si linne di puxhance cwand l' comande vaut 128 ou pus (2 W). On transistor lèt passer signå / 255 do corant, les lampes lujhèt don pa cårts. Portes et trapes s' droviyèt a 128 et rovèt sièrêyes å dizo.
- Instruminces : tachomète (vitèsse d' on årbe), voltmète, ampèremète et coplemète candjèt ene mezure en signå 0-255, a l' èchele règlêye so l' fitche.
- Enregistreu : 15 W et do papî oblidjî ; i dessine li signå (8 plomes coloréyes d' ene fibe octo), 128 pwints pa feuye, et gåde disk' a 16 feuyes scrîtes.
Come bâtî ene horloje ou on conteu ?
- 1
Ene horloje
Rebouke on ritård dins ene porte NON adon dins l' ritård : l' sôrteye bascule a chaeke durêye di ritård.
- 2
Ene impulsion
On boton so l' intrêye Scrijhaedje d' ene mémwere gåde ene valeur å clitche.
- 3
On conteu
Boton viè Scrijhaedje, mémwere viè ampli-op (A + 1) adon rivèy so Valeur. Chaeke clitche radjoute onk.
- 4
Ene limite
On enterupteu règlé so ene valeur et on ampli-op e môde A > B : aloumé cwand l' mezure l' dispasse.
- 5
Ene jauje di batreye
L' signå di tcherdje di l' batreye côps 100, dispårti pa 255 (ampli-op A x B / C), so on panea d' afitchaedje.
Come marche l' radio ?
- 256 canåls, ene amplitude d' on octèt. On émeteu evoye l' valeur di si cåble di signå ; on riçuveû mète l' amplitude k' il oyèt so si cåble di signå. L' émeteu li pus foirt d' on canå est cél k' on riçuveû oyèt.
- Antene omnidireccionåle (on mât) ou parabole (cône di 2 dègrés, vizêye a l' mwin ou ki shût l' Tere ou l' Lune). Les ondes ni traviêrsèt måy l' sol : ene parabole dizo l' orijon di l' astre k' èle shût si taît.
- Tchoezih ene cibe so l' fitche : Près (100 m), Viladje (1 km), Rijion (10 km), Lon (100 km), l' Lune ou l' Tere. Èle dit en grand çou ki çoula consomerè. On émeteu omni prind disk' a 2 kW, ene parabole disk' a 100 kW.
- Les fibes poirtèt les signås disk' a 10 km : mono (1 octèt) ou octo (8 canåls, ene coleur chaeke). On cåble di signå poite 256 m ; mèt on répéteu po aler pus lon.
Késtions
Poqwè mi signå arive-t-i a r'tård ?
Chaeke compozant lodjike radjoute on toûr di 50 ms. Ene tchinne di dijh compozants ritårde li signå d' ene dimèye segonde ; cåbles et djonctions n' radjoutèt rén.
Les compozants lodjikes ont-i dandjî di corant ?
Nèni. L' cåble di signå ki les lye les alimente. Seulemint l' acoupleû optike (5 W) et l' panea d' afitchaedje (1 W) vôlèt on ptit cåble èlectrike.
Come aloumer ene lampe cwand dj' m' aprotche ?
Pôze on detecteu di prézince so on ptit cåble èlectrike, evoye si sôrteye di comande a on relai èlectrike so l' linne di puxhance di l' lampe : èle s' aloume tant ki ti ès dvant.
Poss-dj' bâtî on ordinateu ?
Les compozants astchèyèt po des rejistes, des conteus et ene unité aritmétike ; des djouweus bâtixhèt des processeus po leu plêzi.
Mètou a djoû