Dins ç' pådje chal
Kéne sont les treus djaudjes ?
- L' vèye : ene djaudje di pire a gauche di ti bare d' ôbjets, avou ti nombe di pwints scrît å bout. Totes les creatures, årmes et broûlêyes do djeu dihèt leus dismås en pwints di vèye. Ti comences avou 100.
- L' magnî : ene djaudje en fôrme di pwin a droete di l' bare d' ôbjets, 100 pwints. On pwint vaut 20 kcal, adon ene bare plinne fêt 2000 kcal. Ti pwates ossi ene rèserve catchîye (20 pwints a l' aparicion, 50 å pus) ki s' uze divant l' bare.
- L' êr : ene djaudje ki aparexh å-dzeur do magnî dès k' i baxhe, comptêye en segondes. Dins l' vude des nåves, èle dvént ene boteye d' oxijene ki djale en s' vudant.
| Vèye max | 100 HP |
|---|---|
| Fwin max | 100 |
| On pwint di fwin | 20 kcal |
| Rèserve di gresse å dèpårt | 20 |
| Rèserve di gresse max | 50 |
| Vinte plin | 2000 kcal |
| Êr dizo l' aiwe | 20 s |
| Néyaedje | 8 HP/s |
| Lave | 15 HP/s |
| Tchûte sins dismå | 3,5 m |
| Dismås di tchûte | 6 HP/m |
| L' sprint dimande on fwin di | 30 |
| Fwin dispindowe en sprint | 100 / km |
| Dismås di fwin | 3 HP |
| Fwin, tos les | 3 s |
| Si rèdjènère å-dzeur di (fwin) | 75 |
| Rèdjènèråcion | 0,8–2 HP/s |
| Pårt absorbêye do crou | 0,5 |
Kwè m' done fwin ?
| Éfwart | Coste en pwints di magnî |
|---|---|
| Sprinter | 0,1 pa mète (1 km di sprint = ene bare plinne) |
| Naedjî | 0,015 pa mète |
| On sôt | 0,06 (0,25 si ti sôtes en sprintant) |
| On côp ou ene broûlêye riçuwe | 0,15 |
| Si sognî | 0,8 pa pwint di vèye rgangnî |
Cwand ti ti sognes, et cwand ti mores di fwin ?
- Magnî a 75 ou pus : l' vèye rivént tote seule, 0,8 pwint pa segonde a 75, disk' a 2 pwints pa segonde avou ene bare plinne, et 1,5 côp pus rade tant ki l' rèserve dure. On sognaedje complet prind a pô près 2 munutes å ritme londjin, a pô près 50 segondes å ritme rapide.
- Magnî dizo 30 : ti ès trop flåw po sprinter, et ti vinte gargouye.
- Magnî a 0 : ti-z-as fwin, 3 pwints di vèye tos les 3 segondes. Disk' wice l' fwin pout aler dèpind del dificulté : èle s' arèste a 50, 30 ou 5 pwints di vèye ås nivea bas, et touwe a pårti di Doû.
- Po magnî, tin l' clitche droet avou on magnî e mwin (a pô près 1,5 s li boukeye). Ti n' pous magnî ki si l' bare n' est nén plinne.
Cobén di tins pout-on ritinde si sofle ?
Cwand tes ouys sont dins on liquide, li djaudje d' êr si vude : 20 segondes. Adon ti pièrds 8 pwints di vèye pa segonde : ti t' nèyes 12,5 segondes après l' fin di l' êr. Di rtoû e sufaece, l' êr si rimplih en 4 segondes a pô près. Tes pîds dins ene flake ni comptèt nén : seu l' tièsse compte. Ôtes danjers mwértels : tes ouys dins on bloc plin (blokés dins on meur) costèt a pô près 12 pwints di vèye pa segonde, et l' lave coste 15 pwints pa côp, c' est a pô près 2,7 segondes po moru.
Kwè m' fèyèt l' freud et l' tchaleur ?
- L' êr a ene vraiye tèmpèrature, d' a pô près 38 °C dins on dèsert a -22 °C ås pôles, pus freude l' nut, dizo l' plouve ou l' naiye, et avou l' vint.
- Dizo 12 °C sintous, ti magnî baxh pus rade, disk' a treus côps ; dizo 0 °C ti coûrs mwins rade ; dizo -25 °C ti pièrds di l' vèye (djamåy dizo 5). Å-dzeur di 32 °C, ti magnî baxh on côp et dmèy pus rade.
- Coviere-ti : on pull tricoté (+12 °C) ou on manteas di pia (+20 °C) del machine a keure, pwarté dins l' câse Dwaîs. Il s' uzèt tot protedjant.
- Tchaufe ene tchambe : ene tchambe sèrêye avou ene tchiminêye ou on radiateur èlectrike (1,5 kW) si rtchaufe en quéques munutes ; chaeke trô ou uxhe drovowe lêt fuî l' tchaleur. Vèyoz l' freud et l' tchaleur.
Di cwéne hôteu pout-on toumer ?
- Ene tchûte disk' a 3,5 mètes ni fêt djamåy må. Å-dlà, tchaeke mète en plus coste 6 pwints di vèye, arondi å pwint d' å-dzeur. Ene tchûte d' a pô près 20 m touwe di plinne vèye.
- Atérir dins on liquide assez prufond po ti coir anule li tchûte. L' lave ni fêt ki l' dispårtir pa deus.
- Spotchî conte ene parwè a plinne vitesse (ene wingsuit dins ene falèze) coste 3 pwints di vèye pa m/s di vitesse pierdowe å-dzeur di 7 m/s.
- On côp ti protèdje 0,4 s : tot-z-å lon di ç' tins seu on côp pus foirt passe, et seulmint po l' difèrince. L' lave ou ene meute ni polèt nén ti toucher a tchaeke tick.
Késtions
Cobén di pwints di vèye ai-dji ?
Ti-z-end as 100. Li djaudje si lét come on pourcint, et l' nombe egzact est scrît å bout.
Poqwè dj' n' pou nén corou ?
Ti magnî est dizo 30 pwints. Magne cwékechoze et ça rivént.
L' fwin pout-èle m' touwer ?
Ça dèpind del dificulté. Ås nivea bas, l' fwin s' arèste a on plantchî di vèye (50, 30 ou 5) ; a pårti di Doû, èle pout touwer.
Di cwéne hôteu pou-dj' toumer sins må ?
Disk' a 3,5 mètes, ou dins ene aiwe assez prufonde, di n' importe kéne hôteu.
Mètou a djoû